A celebración do sacramento da penitencia nestes tempos de pandemia

ABSOLUCION XERAL con motivo de celebrar os preceptos pascuales na contorna da SEMANA SANTA, pásase a seguinte comunicación:

1.- Forma Ordinaria.- A doutrina tradicional e a praxe da Igrexa con relación á celebración do sacramento da penitencia están ben expostas no c. 960 do vixente Código de Dereito Canónico:

“A confesión individual e íntegra e a absolución constitúen o único modo ordinario co que un fiel consciente de que está en pecado grave reconcíliese con Deus e coa Igrexa; só a imposibilidade física ou moral escusa desta confesión, nese caso a reconciliación pódese tamén obter por outros medios”. A preparación do penitente para esta celebración pode facerse: de modo persoal, ou ben en preparación comunitaria.

A NOTA publicada pola Penitenciaría Apostólica o 19 de marzo do ano 2020, no apartado 7 recensión: “… na presente emerxencia pandémica, corresponde por tanto ao Bispo Diocesano/ Eparquial indicar aos sacerdotes e penitentes as prudentes atencións que deben adoptarse na celebración individual da reconciliación sacramental, tales como a celebración nun lugar ventilado fose do confesionario, a adopción dunha distancia adecuada, o uso de máscaras protectoras, sen prexuízo da absoluta atención á salvaguardia do sixilo sacramental e a necesaria discreción”. Con data do 5 de maio do ano 2020 e como aplicación á nosa diocese, Mons. D. Jesús Fernández González, entón Bispo Auxiliar da nosa diocese, logo de oír aos Sres. Vicarios e á Delegación Diocesana de Liturxia, volvía lembrar o disposto pola Penitenciaría Apostólica.

2.- Forma Extraordinaria. O c. 961.1 exprésase do seguinte modo: “Non pode darse a absolución a varios penitentes á vez sen previa confesión individual e con carácter xeral a non ser que “(1º.- ameace un perigo de morte e 2º.- haxa unha necesidade grave)”.

O Papa san Xoán Paulo II na c. a. en forma de “ motu proprio” MISERICORDIA DEI, no apartado 4 exprésase así:

*“A absolución a máis dun penitente á vez, sen confesión individual previa, prevista no c. 961 do CIC, ha de ser entendida e aplicada rectamente á luz e no contexto das normas precedentemente enunciadas. En efecto, dita absolución “ten un carácter de excepcionalidade” e non pode impartirse “con carácter xeral a non ser que: 1º) ameace un perigo de morte, e o sacerdote ou os sacerdotes non teñan tempo para oír a confesión de cada penitente. 2º) haxa unha grave necesidade, é dicir, cando, tendo o número de penitentes, non haxa bastantes confesores para oír debidamente a confesión de cada un dentro dun tempo razoable, de maneira que os penitentes, sen culpa pola súa banda, veríanse privados durante notable tempo da graza sacramental ou da sacra comuñón; pero non se considera suficiente necesidade cando non se pode dispoñer de confesores a causa só dunha gran concorrencia de penitentes, como pode suceder nunha gran festa ou peregrinación”.

*“Xulgar se se dan as condicións requiridas segundo o c. 961&1, 2º, non corresponde ao confesor senón ao Bispo diocesano, “o cal, @teniendo en cuenta os criterios acordados cos demais membros da Conferencia Episcopal, pode determinar os casos en que se verifica esa necesidade”… (núm. 5).

No núm. 4.2º di o Papa: “Sobre o caso de grave necesidade” precisa canto segue: a) Trátase de situacións que, obxectivamente son excepcionais, como as que poden producirse en territorios de misión ou en comunidades de fieis illadas. b) As dúas condicións establecidas no c. 961 para que se dea a grave necesidade son inseparables.

A Conferencia Episcopal Española, o ano 1989, pronunciouse do seguinte modo: “Estima que, no conxunto do seu territorio, non existen casos xerais e previsibles nos que se dean os elementos que constitúen a situación de necesidade grave na que pode recorrer á absolución sacramental xeral ( c. 961&1) ( BOCEE 22, 1989, 59-60).

3.- “A Vía ou Camiño da Contrición Perfecta”.

O Catecismo da Igrexa católica, promulgado por san Xoán Paulo II o ano 1992, no número 1452 e os seus concordantes, trata do perdón dos pecados, e exprésase da seguinte forma:

“Cando brota o amor de Deus amado sobre todas as cousas, a contrición chámase “ contrición perfecta” ( contrición de caridade). Semellante contrición perdoa as faltas veniales; obtén tamén o perdón dos pecados mortais, se comprende a firme resolución de recorrer tan pronto como sexa posible á confesión sacramental”.

Con data 19 de marzo de 2020 a Penitenciaría Apostólica publicou unha “NOTA sobre o Sacramento da Penitencia na actual situación de pandemia” e no apartado 10 contempla:

“Cando o fiel atópase na dolorosa imposibilidade de recibir a absolución sacramental, debe lembrarse que a contrición perfecta, procedente do amor do Deus amado sobre todas as cousas, expresada por unha sincera petición de perdón (a que o penitente poida expresar nese momento) e acompañada de votum confessionis, é dicir, do firme propósito de recorrer canto antes á confesión sacramental, obtén o perdón dos pecados, mesmo mortais” (cf. Catecismo da Igrexa católica, n. 1452).

Esta vía merece ser analizada e usada. Para iso, no marco dunha adecuada celebración da Palabra, debe dicirse con claridade aos fieis que non se acode á “vía excepcional” da absolución xeral en sintonía co Maxisterio da Iglesia, senón que se recupera nestes tempos de pandemia a “vía tradicional da contrición perfecta”, acudindo á conciencia do fiel para o encontro co Deus do Perdón, mediante a oración da Igrexa.

A motivación que se debe facer ao pobo fiel que desexa participar na Eucaristía, farase acudindo aos textos bíblicos de carácter penitencial e lembrando o amor de Deus o noso Señor no marco dunha Celebración da Palabra.

O “Ritual da Penitencia”, promulgado o 25 de xaneiro de 1975 pola Congregación para o Culto Divino, en aplicación das disposicións emanadas da Constitución Sacrosanctum Concilium, ten uns Prenotandos na edición típica, que son unha fermosa reflexión teolóxica e unhas consideracións pastorais emanadas da Conferencia Episcopal Española do ano 1978. Na parte expositiva o Ritual recolle diversos textos bíblicos que se poden usar para as celebracións da Palabra. Tamén lembrar: que a celebración da Palabra que acompañe á motivación pastoral para acudir á vía da contrición perfecta non se imparte nela a absolución sacramental.

Santiago, 26 de marzo de 2021.

O VIGAIRO XERAL