Intervención do arcebispo de Santiago no acto de apertura do Encontro de Empresarios Católicos

“Bos días e benvidos a este Encontro de Empresarios Católicos neste ano Xubilar 2021-2022”. A nosa sociedade neste escenario de crise antropolóxica, social e económica no que nos movemos, dá a impresión de que cando tiñamos preparadas as respostas, de súpeto cambiáronnos as preguntas. Neste suposto, tratamos de percibir o invisible observando o visible. Dialogar con empresarios católicos e toda persoa de boa vontade sobre os problemas que afectan o exercicio de tan importante función social como é o compromiso empresarial parecía conveniente.

No último Congreso Internacional de Empresarios Cristiáns, celebrado en Lisboa en 2018, o Papa Francisco dirixiuse aos asistentes dicíndolles: “O contexto actual de globalización da actividade económica e o intercambio, afectou profundamente as perspectivas, os obxectivos e as formas de facer negocios. A súa decisión de reflexionar sobre a vocación e misión dos líderes económicos e empresariais é, por tanto, máis esencial e necesaria que nunca”.

“Co ritmo de vida e de traballo máis acelerado, as metas deste cambio rápido e constante non necesariamente están orientadas ao ben común nin ao desenvolvemento humano integral e sostible, e poden mesmo causar dano ao mundo e á calidade de vida de gran parte da humanidade”. Estamos a afrontar cambios complexos nos que a fidelidade á vocación e misión empresarial “esixe manter un delicado equilibrio entre abrazar a innovación e unha produción cada vez máis competitiva e ao mesmo tempo ver o progreso dentro do horizonte maior do ben común, a dignidade humana e un uso xusto dos recursos naturais confiados ao noso coidado”.

Para afrontar este reto, é oportuno traer á memoria “os principios reitores presentes no Evanxeo e o ensino social da Igrexa”. Este é o espírito que nos anima neste encontro. No medio dos agoiros non halagüeños da actualidade é necesario seguir afirmando a grandeza da vida, poñendo a economía ao servizo das persoas e da sociedade cun espírito creativo e esperanzado, como economía de proposta e de propósito. A cidadanía espera que o sector privado sexa capaz de responder as súas expectativas desde a empatía, o propósito e a creación do valor compartido posibilitando unha economía máis inclusiva, sostible e resilente. O que unha persoa é dedúcese ou esclarécese á luz daquela realidade ante a que vive e para a que vive. Nestes momentos redescubrir a humanidade que latexa en cada persoa e a madurez serena do don da vida, é fundamental, sendo conscientes de que as nosas accións son as dun ser que ecoa no conxunto do que existe, superando a idea de vivir a ilusión da liberdade sen responsabilidade.

Máis aló da lamentación habemos de considerar as posibilidades, sabendo que a rutina deriva en crise porque o inmobilismo é insostible. Vivir na historia non é someterse á cultura dominante e aceptar resignadamente o que se nos dá, senón ter a capacidade de interpelala e de tomar posición ante ela.

A crise das ideoloxías en século XX deixou emerxer unha corrente nova que busca fundar os comportamentos humanos sobre un sistema de valores recoñecidos e aceptados pola maioría. A emerxencia da ética marca o fin do optimismo racionalista e a perda dunha confianza cega no progreso científico e técnico, orientando o noso espírito en dúas direccións: a fidelidade e a creatividade. Evidentemente a ética axuda a xerarquizar os valores e educa no discernimiento para a acción, buscando unha sociedade habitable na que se han de garantir as liberdades pero tamén as solidariedades.

O cristianismo propón un sistema de valores para guiar comportamentos e orientar decisións, fundando así a responsabilidade moral e lembrando que a Iglesia recibe da Revelación divina o sentido do home, realidade sacra e inviolable. Nesta perspectiva enumero estes principios para a construción dunha sociedade solidaria, xusta e esperanzada: “A existencia é don e tarefa para o home. Non se pode destruír nin esgotar a realidade”. “O próximo é aquel de quen cada un é responsable. Non se pode construír o propio sen velar polo próximo”. A existencia é prol-existencia, individual e colectiva. Non se gaña a vida se non é poñéndoa ao servizo dos demais”. “O dereito e a lei son necesarios mentres o home está baixo o mal. Non se pode lexislar sen moralidade nin dereito, nin se pode violar a lei e dereito comúns”.

“É necesaria unha pedagoxía do recoñecemento e aceptación do próximo diferente. A acción moral debe ir unida á reflexión moral”. Principios estes que nos orientan no labirinto no que ás veces moral, social e culturalmente atopámonos. “Vivir moi de présa é non vivir, é sobrevivir. Estamos a sufrir a enfermidade do tempo: de que o tempo se afasta e debemos pedalear cada vez máis rápido. É unha forma de esquivar as preguntas importantes… Viaxamos sempre polo carril rápido, cargados de emocións, de estímulos, e iso fai que non teñamos nunca o tempo e a tranquilidade que necesitamos para reflexionar e preguntarnos que é o realmente importante” (Carl Honoré, Eloxio da lentitude). Estou seguro de que esta Xornada axudaranos a ver o importante.